[hans.vleeuwen]

Al in post #14 gaf ik aan, dat gini en Ndl. wijn samenhangen. "Wijn" is ontleend aan Lat. vinum (< *woin-; het Latijn heeft de tweeklank net zo behandeld als het Armeens, dat uit *voiníyo wordt afgeleid). Volgens Beekes kan het woord van Proto-IE. oorsprong zijn. Het Hebreeuws (yayin < *wayin) heeft het ook en vandaar kwam het in het Jiddisch en Bargoens (jajem; voor "-n > -m" valt misschien "stiekem" te vergelijken. Het Duits heeft zowel "schtike" als "schtiken" als "schtikem". De vorm zonder nasaal is Jiddisch voor "zwijgen". De vorm met -n is wellicht het werkwoord). Het Georgisch gwino is uit het Armeens (en niet andersom. Een ontwikkeling als v (klinkend /w/) > g (in het Georgisch zelfs gw) is nogal onomkeerbaar, zoals l > gh. Het laatste kwam ter sprake bij de ontlening door het Georgisch - in de vorm kalaki - van Oud-Arm. qalaq, stad).

[hans.vleeuwen]

hans.vleeuwen, on 01 June 2006 - 11:36 AM, said:

. [Dat de Armeniërs via Klein-Azië zijn binnengekomen..] Een .. taalkundig argument was sinds Kretschmer ca. 1925 verwantschap tussen "Hay(q)" en de naam van het gebied Hayasa. Diakonof geloofde dat niet - hij vond de h's niet gelijk -, hoewel hij toch wel de Armeniërs uit de Balkan afkomstig achtte.

Martirosyan, Etymol. Woordenboek 2009, vindt dat hyperkritiek en gaat zelfs verder door een speculatie van Djahukyan (ca. 1960) van stal te halen: verwantschap met Lat. aes, brons, Eng. ore, erts. Hayasa is dan het ertsland en geïdentificeerd met het gebied van het volk van de staalbewerking, bij de Grieken Khalybes geheten. (Arm. darbin, smid, is mogelijk overgenomen in het Choerritisch als tabiri, metaalgieter). Er is ook een vergelijkbaar Abchazisch woord en M. voert het woord Proto-Pontisch in.

[hans.vleeuwen]

Ook artzat', zilver, vgl. Lat. argentum (Fr. argent, (zilver)geld), is mogelijk erfwoord. De afwijkende uitgang wordt dan toegeschreven aan invloed van yerkat', ijzer. Hethitisch harkis, wit, laat nog de diepe faryngaal (van het oorspronkelijke *H(2)erg-, waarvan met -nt- is afgeleid) zien.
Martirosyan geeft in zijn woordenboek als alternatieve mogelijkheid: oude ontlening aan Iraans.
Voski, goud, heeft een on-IE. achtervoegsel -ki, dat wel in het Fins-Oegrisch en in een Soemerisch woord voor goud voorkomt. "Erts" is ontleend aan het Duits. Het Germaans heeft het mogelijk van het Soemerisch, zoals "zilver" oorspronkelijk Akkadisch kan zijn.

[hans.vleeuwen]

hans.vleeuwen, on 30 June 2006 - 11:43 AM, said:

.... Er zijn wel andere types metathesis, ...
Het betreft b.v. het bekende - oorspronkelijk alleen Griekse - woord polis, waarvan gymnasiasten ook de nevenvorm ptolis kennen. Men reconstrueert *tpolis. Bij "chthonisch" heeft men in het Hethietisch en Tochaars (A) daadwerkelijk "thchonisch" (tekan en tkam). Alle overige IEse talen hebben bij deze dentaal (t') hier omgewisseld. Alleen heeft het Armeens het woord niet bewaard.
.

Het laatste is volgens Martirosyan onjuist. Hij construeert verwantschap met Arm. ts'amaq, droog land, droog (al zou hij de betekenisontwikkeling droog > ['t droge>] droog land waarschijnlijker vinden). De *tk-cluster kan in het Armeens zijn samengesmolten.

[hans.vleeuwen]

Voor surb, heilig, zie ook http://forum.nedarm....11243&st=0&#top post #28. Martir. beschouwt de s- als palatalisatievorm (van *k) en het woord als afgeleid van *(s)keu- en verwant met "schoon", dat begint met een s-mobile.
Als fonetische parallel noemt hij Lat. scandere, klimmen (Fr. descendre, afdalen), Arm. sandughq, trap, van *(s)kend-.
Dichterbij nog is ts'urt, koud(e), zie post #111 (waar ook ts'uyts', demonstratie).

[hans.vleeuwen]

hans.vleeuwen, on 01 April 2009 - 01:19 PM, said:

Nstel, (gaan) zitten, is erfwoord en verwant met ons "nest". .
Het Arm. heeft ook hetznel, (schrijlings gaan) zitten .

Waarom de h- is gebleven? In het volgende geval verdween deze wel:
Want er is nog tegh, (zit)plaats, vgl. Lat. sella, zetel, uit *sed(e)la, wat in het Armeens eerst *hetel(a) werd; en Ndl. zetel.
(Arm. nist = zitting. Voor Arm. vost, tak, zie post #203).

[hans.vleeuwen]

Alleen over (het 2e element van) arraspel, mythe/fabel. (Ndl. "spellen" moet ik opzouten). Verwantschap met Duits Beispiel, voorbeeld, en Eng. spell, incantation (bezwering), is vrij algemeen aanvaard. Van spell is "gospel" (< godspell, story about Christ) afgeleid. (Oorspronkelijk was het zelfs good spell, een vertaling van Gr. euangelion, goede boodschap). Waarschijnlijk is het oorspronkelijk Latijnse splendid een uitbreiding van dit "spel".

[hans.vleeuwen]

Beekes wijst er sub Gr. apeilè, dreiging, dat wanneer men dit woord bij spell e.d. neemt - de s- moet dan een mobiele zijn - verwantschap van Arm. arraspel problematisch wordt. Het laatste woord zou dan, als ik het goed begrijp, arrapel hebben moeten zijn. (Ndl. spellen neemt men wel bij spell, maar de betekinsovergangen heb ik niet paraat).

[hans.vleeuwen]

Het Armeense woordenboek geeft meer met an- dan met t-.
De ontkenning komt niet uit het Grieks, maar is oerverwant, trouwens ook met ons on- en Lat. in(discretus, etc.). Een voorbeeld met an- in het Grieks is an-altos, onverzadigbaar. In a-dunatos, niet in staat/onmogelijk, is de n van *(a)n- gevocaliseerd.
[/quote]
Naast an- is er soms am-. Amul, onvruchtbaar, is volgens Martirosyan uit *an + ul, Eng. kid.
Voor amuri, ongetrouwd, oppert hij *an + wat in het Latijn vir, man, is.

[hans.vleeuwen]

Bij zijn behandeling van atzel, eieren leggen, gieten (maar vroeger ook: leiden, brengen, vgl. eventueel post # 26), merkt Martir. op, dat dit woord, verwant met Gr. en Lat. ago, ik voer/leid, gezien de gereconstrueerde vorm *H(2)eg- een h- had moeten hebben. .
[/quote]
Voor die oudere betekenis vgl. atzakan [anun], een vroege leenvertaling van epítheton [onoma], erbij breng/zet [naamwoord], adjectief.

[hans.vleeuwen]

Hetzelfde kan gelden voor dzuk(n), vis, verbonden met Gr. ikhthus, wat een omgezette vorm (uit *(@)dhghuH) lijkt, maar Martirosyan en Beekes reconstrueren PIE.*dghuH-, d.w.z. zonder geaspireerde dentaal, i.t.t. bij "gisteren" en Gr. khthôn. .
[/quote]
Het westelijke woord voor vis is Lat. piscis (Fr. pêche) en ons vis. Mallory noemt hiervan als etymologie *p(e)ik-sk, gespikkelde, een generalisatie van "forel". *Pik (Beekes; *peik komt zeker niet voor i.t.t. poik- en pik-) kan bekend zijn van Fr. peindre, pict-uraal e.d. Vgl. http://forum.nedarm....t=0&#entry11528 post #6.
Een eendere generalisatie bij een woord voor vis, nl. van #loks, zalm, werd gepleegd door de Tocharen, toen zij naar het zalmloze Oosten trokken (Kluge-Mitzka sub "Lachs").
Voor *p(e)ik zie ook D. Feh, siberische eekhoorn, http://forum.nedarm....t=0&#entry11522 post #9.

[hans.vleeuwen]

Voor Arm. tagh, vers/poëzie/lied, zie via Search.